.svg)
Stale narzędziowe do pracy na gorąco
Stale narzędziowe do pracy na gorąco przeznaczone są do pracy w podwyższonych temperaturach, zwykle 300–700°C, gdzie oprócz obciążeń mechanicznych działają też intensywne oddziaływania cieplne. Ich kluczową cechą jest zachowanie właściwości mechanicznych w wysokiej temperaturze — odporność na odpuszczanie, pełzanie, zmęczenie cieplne oraz szoki termiczne przy cyklicznym nagrzewaniu i chłodzeniu.
To stale stopowe o średniej zawartości węgla (0,3–0,6%) z dodatkiem chromu (hartowność, odporność na utlenianie), molibdenu (stabilność struktury w wysokiej temperaturze) i wanadu (twarde, stabilne węgliki). Dobór składu pozwala wyważyć wytrzymałość, odporność cieplną i udarność.
Po hartowaniu w wysokiej temperaturze i odpuszczaniu (zwykle 500–650°C, często wielokrotnym) powstaje struktura martenzytyczna lub bainityczna z drobnymi węglikami. W porównaniu do stali do pracy na zimno cechują się wyższą udarnością i mniejszą kruchością, co pozwala im pracować przy zmiennych obciążeniach cieplno-mechanicznych, choć kosztem nieco niższej twardości.
Zastosowanie: matryce kuźnicze, narzędzia do kucia, tłoczenia i wyciskania, formy do odlewania ciśnieniowego (zwłaszcza aluminium), narzędzia do walcowania i inne elementy pracujące w wysokich temperaturach.
Podsumowując, stale narzędziowe do pracy na gorąco to materiały przystosowane do pracy w trudnych warunkach cieplnych i mechanicznych. Dzięki odpowiedniemu składowi chemicznemu oraz właściwej obróbce cieplnej wykazują wysoką odporność na temperaturę, zmęczenie cieplne i odkształcenia. Odgrywają one kluczową rolę w nowoczesnych procesach przemysłowych, szczególnie w technologiach obróbki metali na gorąco.
